~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
...............................................................* ειδήσεις, νέα και ρεπορτάζ από τον χώρο της λογοτεχνίας... *
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Αρχείο Καβάφη

Αρχείο Καβάφη
Η ηλεκτρονική έκδοση του Αρχείου Καβάφη είναι έργο του Σπουδαστηρίου και ιδιοκτησία του Ιδρύματος Ωνάση. Περιλαμβάνει όλα τα έργα του ποιητή και πλούσιο ανέκδοτο υλικό, όπως αυτό προκύπτει από την συνεχιζόμενη μελέτη του Αρχείου του. Περιλαμβάνει επίσης γενικές πληροφορίες για τον Καβάφη, αλλά και ειδικότερες για την πρόσληψη και απήχηση της Καβαφικής ποίησης παγκοσμίως.

Δευτέρα, 14 Αυγούστου 2017

Ένα καυτό δάκρυ για την Κεφαλλονιά του Αυγούστου το 1953

Eleftheria Krikelis

Μια αληθινή ιστορία. 
Ένας ανείπωτος πόνος, ένα καυτό δάκρυ για την Κεφαλλονιά του Αυγούστου το 1953 και μια τεράστια Ελπίδα.
Αξιζει.

Σάββατο, 12 Αυγούστου 2017

Ανδρέας Εμπειρίκος - Ο φωτοφράκτης


Ο φωτοφράκτης
—Ανδρέας Εμπειρίκος—
Οι ώρες μέσα απ’ τους ιριδισμούς και τα παιχνίδια ρέουν, όπως ανάμεσα στα πολυτρίχια τα διαυγή νερά. Και ο ρεμβασμός με τα κλειδιά του ανοίγει τους ορίζοντες, που απλώνουν και αδιακόπως μεγαλώνουν, σαν κύκλοι πέτρας που έπεσε σε επιφάνειαν αδιατάρακτη από πράξεις φθαρτές και νόθες.
Όρθρος η ώρα η πρώτη. Πίσω της, η λαγαρή πρωία, με δείκτες ρόδινους που γρήγορα (θα πω, ανέλπιστα σχεδόν) γυρίζουν και χρυσίζουν. Ένας φακός με απίστευτον φωτοφράκτη αρπάζει την πιο γοργή στιγμή και την απλώνει στην επιφάνεια μιας πλάκας λείας, ευαισθησίας εξαισίας.
Και τώρα που άνοιξε και έκλεισε ο φωτοφράκτης σαν μάτι αδέκαστο και συνελήφθη ο χρόνος, ο ρεμβασμός αυξάνει την ζωή και δίδει στην κάθε εικόνα την κίνησι και την ευελιξία που φέρνει από τα βάθη μιας πηγής (της ιδικής του) ζεστό το πιο κρυφό της νόημα. Και ιδού που μεταλλάσσει πλήρως την εικόνα· από μια στατική στιγμή (ας πούμε καρφωμένη) την μετατρέπει σε πολυκύμαντον χορόν ωρών και πλαστικών σωμάτων ευρυθμίας, σε οντοποίησιν απτήν και ασπαίρουσαν παντός οράματος, πάσης επιθυμίας.
Γλυφάδα, 10.7.1960
Ανδρέας Εμπειρίκος, 
Οκτάνα, Ίκαρος, Αθήνα 1997

Δευτέρα, 24 Ιουλίου 2017

Νίκος Σουβατζής - το ποιήμα "Τα πρόσωπα πίσω απ' τις μάσκες" και ένα διήγημα "Αναχώρηση"


Νίκος Σουβατζής *
ΠΕΙΡΑΙΑΣ


     ΠΟΙΗΣΗ     


          Τα πρόσωπα πίσω απ' τις μάσκες
Φοβάμαι αυτούς που με γεμίζουν πληγές
για να έρθουν μετά να τις γιατρέψουν
Φοβάμαι αυτούς που γεμίζουν
με μίσος την καρδιά μου
για να έρθουν μετά να μου διδάξουν την αγάπη
Φοβάμαι αυτούς που με βυθίζουν στο σκοτάδι
για να έρθουν μετά να μου χαρίσουν το φως
Φοβάμαι αυτούς που μου κλέβουν την άνοιξη
για να έρθουν μετά να την πουλήσουν ακριβά
Φοβάμαι αυτούς που βάφουν γκρίζο τον ουρανό
για να μου μιλήσουν μετά για το απέραντο γαλάζιο
Φοβάμαι αυτούς που φλυαρούν ακατάπαυστα
για να έρθουν να μου μιλήσουν
για την αξία της σιωπής
Φοβάμαι αυτούς που παγώνουν
το χαμόγελο στα χείλη μου
για να μου μιλήσουν μετά για αισιοδοξία
Φοβάμαι αυτούς που χαλάνε τον ύπνο μου
για να με κοιμίσουν με τα ψέματά τους
Φοβάμαι αυτούς που εισβάλλουν
απρόσκλητοι στα όνειρά μου
για να με μάθουν δήθεν να ονειρεύομαι.

~~~~~~~~~~~~~~~
  Διήγημα   
του Νίκου Σουβατζή*
Αναχώρηση

Θα 'φεύγε. Δεν είχε σημασία για πού. Ούτε με τι μέσο. Ούτε το ταξίδι. Απλώς δεν άντεχε άλλο. Πετάχτηκε απ' το κρεβάτι ιδρωμένος. Πλύθηκε και ντύθηκε βιαστικά. Ήπιε μια γουλιά καφέ κι έτρεξε να προλάβει το λεωφορείο. Μόλις έφτασε στη στάση το είδε να απομακρύνεται. Το πρώτο πράγμα που αντίκρισε όταν έφτασε στο γραφείο, ήταν το οργισμένο πρόσωπο του προϊσταμένου.
-Εδώ είναι εταιρεία. Δεν είναι μαγαζί του πατέρα σου να έρχεσαι ό,τι ώρα σου καπνίσει.
Κατευθύνθηκε με σκυμμένο το κεφάλι προς το πόστο του. Σήκωσε το βλέμμα του και την είδε να του χαμογελάει. Αυτά τα πανέμορφα μπλε μάτια. Θα μπορούσε να τα κοιτάει για ώρες. Να βυθίζεται μέσα τους. Ακούμπησε το χέρι της τρυφερά πάνω στο μπράτσο του.
-Καλά είσαι;
-Και ποιος είναι καλά;
Δούλεψε για εννιά ώρες με ένα διάλειμμα είκοσι λεπτών. Απαγορεύεται να είσαι λυπημένος. Απαγορεύονται οι συζητήσεις. Απαγορεύονται οι καλημέρες. Απαγορεύονται οι φυσικές ανάγκες. Εδώ είναι εταιρεία.
Γύρισε στο σπίτι σκοτωμένος. Πήρε έναν ταξιδιωτικό οδηγό απ' τη βιβλιοθήκη. Βερολίνο. Γεωγραφική θέση: στο βορειοανατολικό τμήμα της Γερμανίας. Έκταση: 891 τ.χλμ. Πληθυσμός: 3,4 εκατομμύρια κάτοικοι. Βγήκε στο μπαλκόνι για τσιγάρο. Ο απέναντι πότιζε τα λουλούδια του.
-Τι γίνεται γείτονα; Πώς πάει;
-Πώς να πάει;
Άνοιξε την τηλεόραση για να μην αισθάνεται μόνος. Θόρυβος. Μόνο θόρυβος. Έβαλε ένα ποτό για να ναρκώσει τις σκέψεις του. Μόλις ήπιε το μισό μπουκάλι ο θόρυβος έγινε πιο υποφερτός. Τότε άρχισε να κλαίει σαν μωρό και να φωνάζει.
-Κλέφτες. Θέλω πίσω τη ζωή μου.
Παρίσι. Γεωγραφική θέση... Έκταση... Πληθυσμός... Βγήκε μια βόλτα για να ξεθολώσει το μυαλό του. Κόρνες, μηχανές αυτοκινήτων, εξατμίσεις μοτοσυκλετών, γέλια, φωνές, βρισιές. Θόρυβος. Μόνο θόρυβος. Νέα Υόρκη... Έχει καμία σημασία;
Επέστρεψε στο σπίτι πιο άδειος από πριν. Ξαναβγήκε στο μπαλκόνι. Μπετό, κεραίες τηλεοράσεων, απλωμένα ρούχα και γκρίζα πρόσωπα. Άναψε τσιγάρο και το κάπνισε αργά μέχρι το φίλτρο. Ανέβηκε στην κουπαστή. Άπλωσε τα χέρια του σε έκταση και βούτηξε στο κενό.
-Ο κυβερνήτης και το πλήρωμα σας καλωσορίζουν στην πτήση μας.
Η ζωή του περνάει μπροστά απ' τα μάτια του.
-Έχει ξεκινήσει η διαδικασία της απογείωσης. Προσδεθείτε και μην καπνίζετε.
Σχολείο. Πανεπιστήμιο. Στρατός. Δουλειά. Ψυχοφάρμακα. Οι φίλοι φύγαν. Τα μάτια της. Αυτά τα πανέμορφα μπλε μάτια. Χαμογελάει.
Χτυπάει με δύναμη πάνω στην άσφαλτο. Όλα τελειώσανε. Ένας περαστικός τον βρίσκει σε μια λίμνη αίματος και καλεί ασθενοφόρο.
-Ευχαριστούμε που προτιμήσατε την εταιρεία μας κι ελπίζουμε να σας ξαναδούμε σε κάποια επόμενη πτήση μας.

________
* Απ' τη συλλογή διηγημάτων με τίτλο "Αναχώρηση" εδώ δημοσιεύετε  το ομώνυμο διήγημα

Τετάρτη, 19 Ιουλίου 2017

«ΥΠΑΤΙΑ» Της Ματίνας Μόσχοβη

     Βιβλιοπαρουσίαση     



Ένα βιβλίο είναι όπως μία ζωή : Πρέπει να γεννιέται με ωδίνες και οδύνη και μετά  να μετριέται με τον Άνθρωπο  και τις ανάγκες του !
Ένα τέτοιο βιβλίο είναι η «ΥΠΑΤΙΑ» της Ματίνας Μόσχοβη  (εκδόσεις ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗ, Αθήνα 2015) . Ένα βιβλίο 47 μόλις σελίδων που κρύβει όμως μέσα του δύσκολους ανήφορους του νου και της ψυχής !

Η Ματίνα Γ. Μόσχοβη , συγγραφέας , ποιήτρια , ηθοποιός και τραγουδίστρια, γεννήθηκε στον Πειραιά . Σπούδασε φωνητική και τραγούδι , και θέατρο στη σχολή του Πέλου Κατσέλη . Ζει και εργάζεται στην Αθήνα ως συγγραφέας και ηθοποιός . Πρωτοεμφανίστηκε ως ηθοποιός στο θέατρο Δεσμοί της Ασπασίας Παπαθανασίου και συμμετείχε ως τραγουδίστρια σε συγκρότημα πολιτικού τραγουδιού με εμφανίσεις στην Αθήνα καί στο εξωτερικό.
Τα τελευταία χρόνια έχει επικεντρωθεί στη διδασκαλία Γραφής καί Συνανάγνωσης . Έχει συμμετάσχει σε πλήθος παραστάσεων κλασικού καί μοντέρνου ρεπερτορίου . Το 1992 βραβεύτηκε στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης με την ταινία του Τάκη Σπετσιώτη «Κοράκια» (βασισμένη στο διήγημα του Εμμανουήλ Ροΐδη : «Τό παράπονο του Νεκροθάπτου».
Έργα της είναι: “Ο άκτωρος λόγος” (ποιήματα, Άγρα, 1988), “Υοσκύαμος” – ποιήματα / “Νουμηνία” – μικρό πεζό (Άγρα, 1991), “Εικόνες καταστάσεως θαλάσσης” (ποιήματα, Άγρα 1994), “Όλες τις Κυριακές με βροχή” (σκηνικό ποίημα για μία ηθοποιό, Άγρα 1996), “Αιμωδία για τσέλλο και δύο φωνές” (Στιγμή, 1998), “Κυμοθόη” (ποιήματα, Γαβριηλίδης 2003), “Κατά πρόσωπο” (σκηνικό ποίημα για έναν ηθοποιό, Γαβριηλίδης, 2004) , “Υλαγμοί από την απέναντι όχθη”( Γαβριηλίδης , 2007) , “Μέχρι να μάθεις να λες ευχαριστώ” ( Γαβριηλίδης , 2009) , “Αειφυγία”, (Γαβριηλίδης , 2012) , “Υπατία” ( Γαβριηλίδης , 2015) , κ.α.
Από τον τίτλο , και μόνο , του βιβλίου  «ΥΠΑΤΙΑ»  νομίζεις πως θα διαβάσεις για τη ζωή και το έργο της Υπατίας , Φιλοσόφου , Μαθηματικού και Αστρονόμου , που έζησε στην Αλεξάνδρεια τον 4ο μ. Χ. αιώνα  και σκοτώθηκε με τρόπο φρικαλέο από φανατικούς χριστιανούς  , οι οποίοι κομμάτιασαν το σώμα της  , έσυραν τα κομμάτια της «ασπαίροντα έτι» στους δρόμους της Αλεξάνδρειας και τέλος τα έκαψαν .
Γρήγορα όμως διαπιστώνεις πως η ιστορική  ΥΠΑΤΙΑ δεν είναι παρά μόνο η αφορμή για να μας οδηγήσει η Ματίνα Μόσχοβη στους λαβύρινθους της ψυχής μας και στα αδιέξοδα της ιστορίας και της κοινωνίας μας , εκεί όπου καθημερινά δολοφονείται η «Υπατία» , δηλαδή o Άνθρωπος , ο ελεύθερος Νους και Λόγος , το Πνεύμα της αλλαγής , που πασχίζει ν’ ανοίξει δρόμους  και ν’ ανεβάσει την Ανθρωπότητα πιο ψηλά , αλλά συντρίβεται –δυστυχώς- από τον σκοταδισμό κάθε εποχής ,  από μια κοινωνία που αρνείται ν’ αλλάξει , από ανθρώπους που αρνούνται να δουν το Φως δέσμιοι των φαντασμάτων που κατοικούν στις σκοτεινές σπηλιές του νου και της ψυχής αλλά και του βαρβαρισμού των σκοτεινών χρόνων .
Η Ματίνα Μόσχοβη κατάφερε , στο εξαιρετικό – πραγματικά – βιβλίο της ,  να αναδείξει το περιεχόμενο και τα μηνύματά του μέσα από μια πολυεπίπεδη-ευρηματική δομή:
Είναι η Ματίνα Μόσχοβη που γράφει το βιβλίο «ΥΠΑΤΙΑ» και μέσα στο βιβλίο της Μόσχοβη υπάρχει μια δεύτερη συγγραφέας , η Μαρία Πορφυρού , που έχει γράψει και παρουσιάζει στο κοινό ένα βιβλίο με τίτλο «ΥΠΑΤΙΑ» και μέσα στο βιβλίο της Πορφυρού, βρίσκεται μια τρίτη συγγραφέας  , η Βέρα , η οποία προσπαθεί να γράψει ένα βιβλίο για την ΥΠΑΤΙΑ !!!
Αυτές οι τρεις παράλληλες αλλά και τεμνόμενες συγχρόνως διαδρομές δίνουν στο βιβλίο μια γοητευτική όσο κι ενδιαφέρουσα πλοκή , συμβάλλοντας η κάθε μια αλλά και οι τρεις μαζί στην ανάδειξη των μηνυμάτων , των συμβολισμών και των προβληματισμών  της συγγραφέως . Μπαίνεις σε μιαν «αίθουσα» , αλλά δε μένεις εκεί . Περνάς σε μιαν άλλη και μετά σ’ άλλη μια κι επιστρέφεις ξανά εκεί που ήσουν κι αλλάζεις σειρά αιθουσών  , πάλι και πάλι , σε μια γοητευτική αναζήτηση της αλήθειας , που κι αυτή είναι πολυεπίπεδη και κατακερματισμένη , περιμένοντας να συνθέσεις εσύ τα κομμάτια που θα βρεις , σε μιαν ενότητα .
Έτσι η Υπατία βιώνεται συμβολικά μέσα στο βιβλίο πρώτα σαν μια απώλεια ζωής της Βέρας , μιας συγγραφέως η οποία  φτάνει σε έναν φάρο-ξενώνα συγγραφέων (ένας ακόμα συμβολισμός ;)  για να ολοκληρώσει το έργο της  , που φέρει τον τίτλο : «Υπατία» . Η Βέρα έχει χάσει (με τρόπο ανεξήγητο και χωρίς κανένα ίχνος ή στοιχείο) την τριαντάχρονη κόρη της την Υπατία και πρέπει να μάθει να αντέχει μια ζωή χωρίς αυτήν :
-Βέρα , πρέπει να αντέξουμε .
-Τι νόημα έχει η αντοχή μας , Άγγελε ;
-Η ίδια η αντοχή είν’ ένα νόημα .
Σε παράλληλο χωροχρόνο  του βιβλίου η συγγραφέας Μαρία  Πορφυρού , που παρουσιάζει στο κοινό το έργο της με τίτλο «Υπατία»  , έχει μια γιαγιά με το όνομα «Υπατία» , η οποία παρακολουθεί διακριτικά τη ζωή της και δίνει απαντήσεις στα ερωτήματα  και τις απορίες της :
- Μαρία , Μαρία …ρώτησες τι είναι «ιερό» , έτσι δεν είναι ;
-Ακριβώς .
-«Ιερό» είναι το πάσχον ον , δηλαδή ο πάσχων άνθρωπος…!
Κι ενώ η πολυεπίπεδη υπόθεση του βιβλίου ΥΠΑΤΙΑ της Ματίνας Μόσχοβη  αρχίζει κι εξελίσσεται μέσα σε μια συγκέντρωση παρουσίασης του βιβλίου ΥΠΑΤΙΑ της Μαρίας Πορφυρού , στο τέλος του βιβλίου , σε μια ταραγμένη νύχτα που θυμίζει «νύχτα Πολυτεχνείου» , η Μαρία Πορφυρού , η συγγραφέας του βιβλίου , σκοτώνεται , εγκαταλειμμένη και ανυπεράσπιστη από το κοινό της , το οποίο φεύγει  για να σωθεί ,  από τη «συμμορία  Α υ τ ώ ν» που εισβάλλει στο χώρο παρουσίασης του βιβλίου «Υπατία» , κάτω από το φως δυο θρησκευτικών συμβόλων που χρησιμοποίησε στην παρουσίασή της , εκείνων του Σταυρού και του Τροχού .
(Είναι οι θρησκείες που ευθύνονται για τις δολοφονίες της ΥΠΑΤΙΑΣ ; Είναι οι θρησκείες που δεν μπορούν να προστατεύσουν την ΥΠΑΤΙΑ από τους σκοταδιστές ; Είναι το τέλος των Θρησκειών ή μήπως o Θρίαμβος των Θρησκειών ;  Είναι ο παραλογισμός της πίστης που μάχεται τον ορθολογισμό; Ποιος ξέρει ; )
«Η εξώπορτα παραβιάζεται . Η συμμορία εισβάλλει . Φωνές . πυροβολισμοί . Βογγητά αγωνίας . Το εφφέ των συμβόλων – του σταυρού και του τροχού – αναβοσβήνει απορρυθμισμένο , αποκαλύπτοντας την διάλυση . Το βιβλίο της κομματιασμένο , και την ίδια την Μαρία Πορφυρού να κείτεται με σχισμένο και ματωμένο το μόλις προ ολίγου εξαιρετικό – αλλά λιτό – φόρεμά της . Από μακριά φτάνει ήχος σειρήνων . Μαλακά πέφτει το σκοτάδι …»
Πριν , όμως , σκοτωθεί , η συγγραφέας έχει προλάβει (παραιτούμενη μέσα στην αναταραχή από την παρουσίαση του βιβλίου κι ενώ το κοινό έχει διχασθεί σε υποστηρικτές και κατηγόρους της – ακόμα ένας συμβολισμός (;)- να αναφερθεί σε ιστορικά γεγονότα , τότε που ο Άνθρωπος έγινε ένα Μηδενικό της ιστορίας , σε γεγονότα από τα οποία η κοινωνία των ανθρώπων δεν μπόρεσε να βγάλει διδάγματα και να γίνει καλύτερη , σε γεγονότα που η «Υπατία» διεμελίσθη πάλι και πάλι και πάλι  :
«Ο εφιάλτης εισχωρεί ενδότερα . Αναγκαστήκαμε , τελικά , να ονομάσουμε το Κακό , αναγκαστήκαμε να μιλήσουμε γι’ αυτό μέχρι που το μυθοποιήσαμε , και – τι παράδοξο – στην προσπάθειά μας να αφυπνιστούμε , ναρκωθήκαμε περισσότερο . (…) Πράξη και απραξία μοιάζουν το ίδιο αναποτελεσματικές και ανώφελες . Πάθαμε αλλά δεν μάθαμε . Και τώρα δεν ξέρουμε πώς να αντιδράσουμε . Λοιπόν : « Ας ρίξουμε λίγες σταγόνες φρίκης στην ομορφιά του κόσμου»».
Ιδού , λοιπόν , οι «σταγόνες φρίκης» που επέλεξε να ρίξει η Ματίνα Μόσχοβη , δια της Μαρίας Πορφυρού ,  «στην ομορφιά του κόσμου» :
1. Οι , με μορφή επιδημίας , εκκαθαρίσεις αντιπάλων του σταλινικού καθεστώτος  στα 1937 , τότε που η Σοβιετική Ένωση ζούσε την κορύφωση της  «περιόδου του μεγάλου τρόμου»: «… οι άνθρωποι φεύγουν κάθε πρωί για τη δουλειά τους και αποχαιρετούν τους δικούς τους , σαν να είναι η τελευταία τους φορά , επειδή δεν είναι σίγουροι αν θα επιστρέψουν το βράδυ».
2. Η μεταφορά , στα 1924 , από βρετανικό πλοίο , 400 τόνων ανθρώπινων οστών θυμάτων της μικρασιατικής καταστροφής , από τα Μουδανιά σε γαλλικές βιομηχανίες της Μασσαλίας  «για να γίνουν ζωοτροφές , λίπασμα και … «ποιοτικά οδοντιατρικά υλικά» , δηλαδή σφραγίσματα !»
3. Η σφαγή στην Πολωνία , από τους Ναζί στα 1939 , σύμφωνα με τα πρότυπα της γενοκτονίας των Αρμενίων και των Ποντίων : « …υψηλόβαθμοι Ναζί  είχαν πάρει προσωπικά μαθήματα από την γενοκτονία των Ποντίων και των Αρμενίων και ενημέρωσαν τον Χίτλερ .»
Στο τέλος των τριών «σταγόνων φρίκης» , ως σχόλιο κι επίλογο ,  η συγγραφέας δίνει τον μύθο του μυθικού Ερυσίχθωνος , ο οποίος , καταραμένος απ’ τους θεούς , κυριεύεται από ακόρεστη πείνα  , μέχρι που στο τέλος  (αφού έχει φάει τα πάντα) τρώει τις ίδιες του τις σάρκες  !
«Τρώμε και τρωγόμαστε . Είμαστε τρωτοί . Το μόνο που μπορεί να μετατρέψει την τραγωδία μας σε γεγονός ιερό , είναι …η θυσία.»
Η Ματίνα Μόσχοβη με την «ΥΠΑΤΙΑ» έγραψε ένα βιβλίο «δύσκολο»! Δηλαδή , ένα αληθινό βιβλίο . Γιατί το βιβλίο δεν είναι ηδύποτο , για να το «ρουφήξεις απ’ την αρχή ως το τέλος» , αλλά ένας δρόμος ανηφορικός και δύσκολος που πρέπει με προσοχή να διαλέγεις πού πατάς , να ελέγχεις πίσω  το δρόμο που έχεις διανύσεις  αλλά , συγχρόνως , να ατενίζεις και το ανέβασμα και την κορυφή μπροστά !
Σ’ όλα τα βιβλία φτάνει να δώσεις μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα για να δημιουργήσεις αισθήματα , αλλά και για να δώσεις μια συνοπτική εικόνα του περιεχομένου τους . Εδώ όμως μια τέτοια απόπειρα είναι δύσκολη έως μάταιη , καθώς «η πηγή του αισθήματος είναι ΟΛΟ το βιβλίο , στη συνέχεια και τη συνοχή του» ! Η Ματίνα Μόσχοβη , με ένα λόγο ανατέμνοντα καταφέρνει να αναμείξει την Υπατία του 4ου αιώνα με το «σήμερα» και να επαναφέρει στο προσκήνιο και στη σκέψη μας εκείνα για τα οποία θα ’πρεπε να ντρεπόμαστε , αλλά που – αλλοίμονο – κρατάμε σε διαρκή επικαιρότητα στο «τώρα» και στο «αύριό μας» . Και δεν είναι μόνο η κοινωνική συνείδηση που αφυπνίζει το βιβλίο . Είναι και που σου κινητοποιεί το νου , ενεργοποιεί συναισθήματα , σε βάζει μπροστά σε έναν καθρέφτη και «σε αναγκάζει» να κοιταχτείς κατά πρόσωπον με τον εαυτό σου . Το αν «σου αρέσεις» ή όχι , το αν θ’ αποφασίσεις ν’ αλλάξεις ή να μείνεις ίδιος είναι θέμα ΜΟΝΟ δικό σου . Η Ματίνα Μόσχοβη δεν σε κρίνει , δεν σε κατηχεί , δεν σου υποδεικνύει . Xωρίς να καταγγέλλει και χωρίς να γλιστράει στον εύκολο διδακτισμό , σ’ αφήνει ελεύθερο να επιλέξεις . Γιατί στο τέλος , η ευθύνη είναι ατομική .
«Επανάσταση ή ανάσταση ; Ν’ αλλάξει ο κόσμος ή ν’ αλλάξεις εσύ ; Να σταυρώνεις ή να σταυρώνεσαι ; Και τι επιδιώκεις ; Σταύρωση χωρίς ανάσταση ή ανάσταση χωρίς σταύρωση ; Είναι ο άνθρωπος η δυνατότητά  του ή μόνον  η  πτώση του , δηλαδή τα πάθη του ;»
Η «ΥΠΑΤΙΑ» είναι ένα βιβλίο που δεν τελειώνεις μαζί του με μιαν ανάγνωση . Αισθάνεσαι την ανάγκη να επανέλθεις ξανά και ξανά και να το ’χεις δίπλα στο προσκέφαλο ανοιχτό , βέβαιος ότι κάθε φορά θα ανακαλύπτεις πράγματα της σκέψης και του λόγου που έμειναν κρυμμένα από την πρώτη ανάγνωση .
Στο βιβλίο είναι αποτυπωμένη ξεκάθαρα η ποιητική και θεατρική υποδομή της Ματίνας Μόσχοβη (θα μπορούσε κάλλιστα να σταθεί και σαν θεατρικό έργο) όπως επίσης είναι φανερή η υψηλή γλωσσική επάρκεια και δύναμη της συγγραφέως , μαζί και ο φιλοσοφικός και υπαρξιακός διαλογισμός της , πράγμα που δείχνει πόση «άθληση» έχει κάμει η Ματίνα Μόσχοβη στα «γράμματα» και την Τέχνη και ποια συντεταγμένη γλωσσική παιδεία έχει κατακτήσει , για να φτάσει στο σχέδιο της πεζογραφίας της , σχέδιο που δεν έχει καμιά αβεβαιότητα προσανατολισμού , καμιά γραμμική αστάθεια και καμιά επιφάνεια χωρίς γερή δομική ! Πραγματικά , η Ματίνα Μόσχοβη , με την «ΥΠΑΤΙΑ» προχώρησε τόσο βαθιά που δεν θα μπορούσε παρά να βρει την «εστία» απ’ την οποία φούντωσαν κι ανέβηκαν ΟΛΕΣ οι πυρκαγιές του νου και του Πολιτισμού .
«Πού φτεροκοπάτε παγώνια της λογικής ; Ποιος βρωμίζει τον αυλόγυρο ξημερώματα; Ανταρσία στον λαβύρινθο . Σε ποιο κοιμητήριο σηκώνονται οι νεκροί; Σε ποιον σταθμό βρίσκονται οι χαμένοι ; Σαλεύουν οι αντίλαλοι στο σαραβαλιασμένο σπίτι .

“Ο άνθρωπος , με τον σκοτασμό του νου , γίνεται ή κτηνώδης ή δαιμονιώδης” »

 Σπάρτη 17-7-2017
 Βαγγέλης Μητράκος

Πέμπτη, 1 Ιουνίου 2017

Αντίο στον συγγραφέα και αγωνιστή Λευτέρη Καπώνη...

Αγαπημένε μας Λευτέρη θα είσαι για πάντα στην καρδιά μας


~~~~~~~~~~~~
Ένα άρθρο του συντρόφου μας από την Αυγή


Από την ιδεολογική ήττα στην πολιτική νίκη
• 01.01.2015

Του Λευτέρη Καπώνη

Η κοινωνία λειτουργεί με τις ιδέες της ιδιωτικότητας, της παθητικότητας και του καναπέ και μας αναθέτει, όπως είχε μάθει, ως εκπροσώπους της, να λύσουμε τα προβλήματα. Τι μας ζητάει ως αντάλλαγμα; Αξιοπιστία. Να κάνουμε αυτά που λέμε. Και αν συμβεί αυτό, ο ιδιώτης θα σκεφτεί ότι η ψήφος του έχει συνέπειες για τη ζωή του
Με τη δημιουργία του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, η Αριστερά εγκατέστησε μια πολιτική, στρατιωτική, ιδεολογική και ηθική υπεροχή απέναντι στον αστικό κόσμο. Τα πατριωτικά και αντιφασιστικά προτάγματα ξεπεράστηκαν από την ιδέα ενός κόσμου ελευθερίας, δικαιοσύνης και ισότητας. Ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας, που πήγαζε από τις λαϊκές παραδόσεις, οραματικά θα κατέληγε στην απονομή της ιστορικής δικαιοσύνης, στη λαοκρατία. Στις αγροτικές περιοχές οι ιδέες της αλληλεγγύης και της ισότητας είχαν τις ρίζες τους στην κοινοτική παράδοση και σε προχριστιανικά προτάγματα και γι' αυτό άντεξαν στη λαίλαπα του μετεμφυλιακού κράτους.
Μετά τη στρατιωτική ήττα στον Γράμμο, η Αριστερά διατήρησε την ηθική υπεροχή γιατί γρήγορα ξέχασε το δεύτερο αντάρτικο και επικεντρώθηκε στην εθνική αντίσταση. Οι νικητές, έχοντας εγκαταστήσει στα σπλάχνα του κράτους δωσίλογους και συνεργάτες των Γερμανών, αδυνατούσαν να συγκροτήσουν ένα πειστικό ιδεολόγημα κι έτσι κατέφυγαν στον αντικομμουνισμό και στον Γράμμο.
Όμως, όταν εκτελούνταν αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, όταν βασανίζονταν άνθρωποι γιατί δεν έκαναν δήλωση μετάνοιας κι όταν οι βασανιστές ήταν δωσίλογοι και συνεργάτες των Γερμανών, η εικόνα αποκτούσε μια τραγική διαύγεια. Από τη μια ήρωες λαϊκοί αγωνιστές κι από την άλλη προδότες. Η λαϊκή ανάγνωση της πραγματικότητας διέκρινε μια μακρόχρονη ιστορικότητα, που περνούσε μέσα από το 1821 και έφτανε στον Προμηθέα Δεσμώτη.
"Λαέ μου ευκολόπιστε και πάντα προδομένε" λέει ο ποιητής!
Η ήττα άφησε ανοιχτές πληγές και η Αριστερά έπρεπε να σκύψει να τις γλείψει, για να τις επουλώσει. Έτσι κατέφυγε στην τέχνη και σ' έναν ουμανισμό που είχε στον πυρήνα του τη δικαιοσύνη, την ελευθερία και τη δημοκρατία.
Τη δεκαετία του '60 μια άλλη γενιά αγωνιστών βγήκε στο προσκήνιο. Ταυτόχρονα η παρουσία ανθρώπων σαν τον Δεσποτίδη, τον Στρατή Τσίρκα, τον Μίκη Θεοδωράκη, η έκδοση της "Επιθεώρησης Τέχνης", η δημιουργία του εκδοτικού οίκου "Θεμέλιο" προκάλεσαν μια έκρηξη και δημιούργησαν μια πνευματική άνοιξη που διακόπηκε βίαια από τη χούντα. Η επιρροή της όμως συνεχίστηκε στη Μεταπολίτευση. Ο κόσμος είχε κοπεί στη μέση. Οι προοδευτικοί και οι αντιδραστικοί. Ακόμη το να είσαι αριστερός είναι επικίνδυνο, αλλά αποτελούσε πρόκληση για την καινούργια γενιά κι αυτό φάνηκε στη δημιουργία των Λαμπράκηδων.
Η πολιτικοποίηση της νεολαίας ντυνόταν τα ρούχα μιας κουλτούρας και μιας αισθητικής αντίληψης. Το να είσαι αριστερός γι' αυτή τη γενιά είχε τη φρεσκάδα του οραματικού και του μελλοντικού. Και καθώς οι νέοι είναι διαθέσιμοι στο όνειρο, δεν ζητούσαν μια πολιτική αλλαγή, αλλά το σύμπαν.
Η Αριστερά μπόρεσε να ανταποκριθεί στις προκλήσεις αυτής της γενιάς, γιατί οι ιδέες της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης παρέμειναν ζωντανές. Πολλοί από μας γίναμε αριστεροί από την ποίηση του Ρίτσου και τη μουσική του Μίκη. Το να είσαι νέος και να μην είσαι αριστερός σήμαινε ότι είσαι φυτό. Αυτή ήταν η μεγάλη νίκη που κράτησε ζωντανή την Αριστερά.
Η συντηρητική αισθαντικότητα κατέφυγε στην ελληνικότητα για να βρει απάντηση. Σεφέρης, Ελύτης... Όμως το απάνθρωπο μετεμφυλιακό κράτος δεν μπόρεσε να την οικειοποιηθεί και παρέμεινε μετέωρη μέχρι που στα χρόνια της δικτατορίας συντάχθηκε μαζί μας.
Η ιδεολογική και πολιτιστική ήττα της Αριστεράς συνέβη όταν το ΠΑΣΟΚ υιοθέτησε με πρωτόγονο τρόπο τα προτάγματα του αστικού κόσμου. Κέρδος, ιδιωτικοποίηση, παθητικότητα. Ταυτόχρονα, προσέγγισε με βαρβαρικό τρόπο τη λαϊκή παράδοση για να την οικειοποιηθεί και να τη μεταβάλει σε χυδαία λαϊκίστικη κουλτούρα.
Η Αριστερά βρέθηκε "ανεπαισθήτως" έξω από τα κεντρικά προτάγματα της κοινωνίας. Το glamour και η άνοδος της ασημαντότητας, το life style και η λατρεία της ατομικότητας θριάμβευαν. Η ελευθεριότητα προβαλλόταν σαν ελευθερία. Αυτό που στην αρχή έμοιαζε με αστείο έγινε ο ανίκητος τροχός της Ιστορίας.
Όταν δεν κατάφεραν στον Γράμμο, στις φυλακές και στα ξερονήσια να συντρίψουν τις ιδέες της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης, το κατάφεραν με τα περιοδικά και τις τηλεοπτικές εκπομπές. Η προβολή του ευτελούς ως χαρούμενου και διασκεδαστικού έγινε ηγεμονική. Η Ιστορία τελείωσε, η ζωή είναι μικρή, οι ιδέες πέθαναν, μπορούμε να διασκεδάσουμε με το ευτελές. Το να επιμένεις να είσαι αριστερός σήμαινε πια να είσαι μίζερος, γκρινιάρης, αποτυχημένος, περιθωριακός ή τρομοκράτης.
Το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε να συκοφαντήσει όλες τις συλλογικότητες, μετατρέποντάς τις σε κρατικοδίαιτες γραφειοκρατίες, που λεηλατούνταν από τα στελέχη του. Έτσι η ιδεολογία της ιδιωτικότητας αποκτούσε έρεισμα στην κοινωνία και προμήθευε υλικό και αποδεικτικά στοιχεία στα επιχειρήματα της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Ο θάνατος του κρατισμού έδινε λάμψη στην ιδιωτικότητα. Ο καθένας για την πάρτη του και το λαμόγιο στην κορυφή, ήταν ο θρίαμβος της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.
Η Αριστερά αυτά τα χρόνια παρέμεινε στη γωνιά κι ένα τμήμα της αγοράστηκε από τους εκσυγχρονιστές. Οι διανοούμενοι και οι καλλιτέχνες, που εξέλαβαν την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης ως το τέλος της ιστορίας, προσχώρησαν σ' αυτό που θεωρούσαν προοδευτική πτέρυγα του συστήματος.
Και τώρα βρισκόμαστε μπροστά στο ιστορικό οξύμωρο. Η Αριστερά ετοιμάζεται για τη μεγαλύτερη πολιτική νίκη της Ιστορίας της, ενώ ιδεολογικά και πολιτικά βρίσκεται σε ήττα.
Η κοινωνία λειτουργεί με τις ιδέες της ιδιωτικότητας, της παθητικότητας και του καναπέ και μας αναθέτει, όπως είχε μάθει, ως εκπροσώπους της, να λύσουμε τα προβλήματα. Τι μας ζητάει ως αντάλλαγμα; Αξιοπιστία. Να κάνουμε αυτά που λέμε. Και αν συμβεί αυτό, ο ιδιώτης θα σκεφτεί ότι η ψήφος του έχει συνέπειες για τη ζωή του. Κι ότι η ψήφος των άλλων έχει συνέπειες στη δική του ζωή. Και ίσως τότε σηκωθεί από τον καναπέ για να επηρεάσει τους άλλους κι αυτό που υφέρπει δίπλα μας μπορεί να ξαναγίνει το κεντρικό πρόταγμα.

~~~~~~~~~~~~~
Πάνος Αϊβαλής 
Αντίο αγαπητέ Λευτέρη, καλό σου ταξίδι....

Τρίτη, 23 Μαΐου 2017

Οι Έλληνες μέσα από τα μάτια ενός Φινλανδού το 1897

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

Του Σπύρου Κακουριώτη


«Οι εφημερίδες της Αθήνας μάλλον δεν θα είχαν πρόβλημα να γίνεται πόλεμος ακόμα και κάθε χρόνο. Μ’ αυτόν τον τρόπο κέρδιζαν το ψωμί τους». Μ’ αυτά τα διόλου κολακευτικά λόγια περιγράφει την ατμόσφαιρα που συνάντησε στην Αθήνα κατά τη διάρκεια του «ατυχούς πολέμου» του 1897 ο φινλανδός Ίντο Κόνραντ Ίνχα, φωτογράφος, συγγραφέας, μεταφραστής και δημοσιογράφος, που είχε βρεθεί στην ελληνική πρωτεύουσα απεσταλμένος της εφημερίδας του προκειμένου να καλύψει τα γεγονότα.
Μέρος των σπαρταριστών ανταποκρίσεών του, που αργότερα δημοσιεύτηκαν σε βιβλίο υπό τον τίτλο Ελλάς και Έλληνες, μεταφράζει η Μαρία Μαρτζούκου και δημοσιεύει το περιοδικό Το Δέντρο στο τεύχος του (214-215) που μόλις κυκλοφόρησε.
Διεισδυτική ματιά και οξύτητα πνεύματος χαρακτηρίζουν τις παρατηρήσεις του 32χρονου, τότε, Φινλανδού, που με… σχεδόν βρετανικό χιούμορ αποδίδει στοιχεία του χαρακτήρα των Ελλήνων που αναγνωρίζουμε ακόμη και σήμερα, 120 χρόνια μετά: «Ό,τι είχε χτιστεί στην άμμο κατέρρευσε με τη μία, οι συζητήσεις σταμάτησαν, μεγάλη θλίψη επικράτησε […] Οι απόψεις για τον πόλεμο αντιστράφηκαν. Όταν ο λαός συνήλθε κάπως από το αρχικό σοκ προσπάθησε να παρηγορηθεί κάπως από τις αναφορές του ξένου Τύπου ότι οι Έλληνες πολέμησαν όντως γενναία. Αυτή η χαρά όμως δεν κράτησε πολύ…»
Στο ίδιο τεύχος του καλού περιοδικού, όπου φιλοξενούνται σελίδες αφιερωμένες στον Χόρχε Λουίς Μπόρχες και τον Βλάντιμιρ Ναμπόκοφ, ξεχωρίζουν ακόμη ημερολογιακά αποσπάσματα του Βασίλη Βασιλικού από την επίσκεψή του στην Ισπανία κατά τη διάρκεια της δικής της «μεταπολίτευσης», το 1979, λίγο μετά τον θάνατο του Φράνκο, στην πόλη που υπήρξε η «πρωτεύουσα» των εθνικιστών κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, το Μπούργκος.
Ακόμη, ο Δημήτρης Δεληολάνης καταγράφει με καφκικό τρόπο αλλά και υποδόριο χιούμορ την περιπέτειά του με την ελληνική και την ιταλική γραφειοκρατία, όταν η αιφνίδια απώλεια του διπλώματος οδήγησης, του μοναδικού εγγράφου με το οποίο αναγνωριζόταν η… ύπαρξή του στην Ιταλία (όπου ζει εδώ και 50 χρόνια), τον οδήγησε να αναρωτιέται: «Ποιος είμαι στ’ αλήθεια;»
Την ύλη του καινούργιου τεύχους του Δένδρου συμπληρώνουν επιστολές του Λέοντος Τολστόι για τη χορτοφαγία και την κρεατοφαγία (όπου κατηγορεί τους δικούς του πως τον εξαπάτησαν βάζοντας κρέας στη σούπα του!), του Γκίντερ Γκρας για τον τρόπο ταφής του, ένα δοκίμιο του Τζον Μπάνβιλ για τον Κάφκα, ένα διήγημα του Τζ. Μ. Κούτσι και πολλά άλλα.

___________
[ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ, Τζ. Αλεβιζάτου 82, 156 69, Παπάγου, 210-380.46.30, dentromag@yahoo.gr]

Παρασκευή, 19 Μαΐου 2017

Ο "Αδιάφορος και άλλα κείμενα" του Μαρσέλ Προυστ


Ο "Αδιάφορος και άλλα κείμενα" του Μαρσέλ Προυστ είναι μία συλλογή διηγημάτων που δημοσιεύθηκαν σε λογοτεχνικές επιθεωρήσεις την τριετία 1893-1896, όταν ο μεγάλος Γάλλος συγγραφέας είχε μόλις κλείσει τα 20 του χρόνια. 


Δεν πρόκειται, όμως, για νεανικά σκιρτήματα, αλλά για αναζητήσεις που θα διατρέξουν, στα επόμενα χρόνια, το μεγάλο έργο του "Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο". 

Ο "Αδιάφορος", πρώτο και μεγαλύτερο κείμενο αυτής της συλλογής με το οποίο και τιτλοφορείται το βιβλίο, είναι μία ιστορία που εκτυλίσσεται στο κοσμικό Παρίσι, στα τέλη του 19ου αιώνα. Η Μαντλέν ντε Γκουβρ, μία όμορφη και μορφωμένη χήρα, ερωτεύεται τον Λεπρέ, δίχως ανταπόκριση. Η σχέση αυτών των δύο ανθρώπων έρχεται να αποτυπώσει την πορεία ενός έρωτα μέσα από τα εμπόδια που συναντά. 
Το διήγημα αυτό προαναγγέλει όσα θα διαβάσουμε αναλυτικότερα στο "Ένας έρωτας του Σουάν", δηλαδή τη ζήλεια, την άρνηση, τον πόνο, την εξιδανίκευση του προσώπου που αγαπάς, τον φετιχισμό, τα ψέματα και τις εξομολογήσεις. Στο τέλος η Μαντλέν θα ανακαλύψει το μυστικό του ερωμένου της, ότι δηλαδή οι σεξουαλικές του προτιμήσεις βρίσκονται σε πλήρη αναντιστοιχία με τον πραγματικό του εαυτό. 
Πράγματα χωρίς σημασία για μία ερωτική σχέση καταδικασμένη να αποτύχει. Η Μαντλέν θα παντρευτεί, στη συνέχεια, έναν άνδρα "καθώς πρέπει", για τον οποίο στην ουσία δεν νιώθει τίποτα. Αυτός ο γάμος της προσφέρει την απόδειξη ότι έπαψε να αγαπά! Το βιβλίο, μέσα από τα κείμενα του, αποτελεί, στην ουσία, εισαγωγή στο κύριο έργο του Προυστ, ενός από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του 20ού αιώνα. 
Είναι επίσης η πρώτη φορά που συναντούμε τις κατλέγιες (είδος ορχιδέας) και αγαπημένου λουλουδιού του συγγραφέα που διανθίζει το έργο του. Στην ουσία του το βιβλίο αυτό αποτελεί... έναν ύμνο στον Έρωτα.